वीरगञ्ज । चाडपर्वको अवसर पारेर वीरगञ्जमा सञ्चालन भइरहेको दशैँ–तिहार मेला अव्यवस्थित व्यवस्थापन, सार्वजनिक सडक तथा फुटपाथ अतिक्रमण र मनोरञ्जनात्मक साधनको सुरक्षामाथि उठेका प्रश्नका कारण विवादमा परेको छ। गत वर्ष जनकपुरधामस्थित राजदेवी मन्दिर परिसरमा रोटेपिङको रड भाँचिएपछि ५६ जना श्रद्धालुको उद्धार गर्नुपरेको घटनाले जोखिमपूर्ण झुला सञ्चालनको गम्भीरता उजागर गरेको थियो। तर त्यस्तो घटनाबाट पाठ सिक्नुपर्ने समयमा वीरगञ्जमा भने ठूला झुला र अन्य मनोरञ्जनात्मक साधनको सुरक्षाबारे प्रश्न उठिरहेका छन्।
असोज १३ देखि कात्तिक ८ गतेसम्म सञ्चालन गर्ने भनिएको मेलाका कारण माईस्थान, घण्टाघर तथा आसपासका क्षेत्रमा सवारी आवागमन प्रभावित भएको र पैदल यात्रुले समेत सास्ती खेप्नुपरेको स्थानीयवासीको गुनासो छ। सडक तथा फुटपाथमा स्वागतद्वार, व्यापारिक स्टल र अन्य संरचना राखिएको भन्दै सार्वजनिक स्थानको प्रयोग तथा मेला व्यवस्थापनको औचित्यमाथि प्रश्न उठेको हो।कमजोर सुरक्षा व्यवस्थाको फाइदा उठाउँदै जुवातास सञ्चालन गर्ने योजना रहेको स्रोतको दाबी छ।
मेलाका नाममा मुख्य सडक र फुटपाथमा संरचना निर्माण गर्दा सवारीसाधन तथा पैदल यात्रुको आवागमन प्रभावित भएको स्थानीयको आरोप छ। चाडपर्वका बेला बजारमा सर्वसाधारणको चहलपहल बढ्ने समयमा सडक साँघुरिने गरी स्टल तथा स्वागतद्वार राखिँदा दुर्घटनाको जोखिमसमेत बढ्न सक्ने उनीहरू बताउँछन्।
स्थानीयवासीका अनुसार मेला सञ्चालनका लागि उपयुक्त स्थान छनोट गर्नुको सट्टा व्यस्त सडक र सार्वजनिक क्षेत्र प्रयोग गरिँदा सहरको यातायात व्यवस्थापन थप अस्तव्यस्त बनेको छ। सार्वजनिक सडक र फुटपाथ सर्वसाधारणको सहज आवागमनका लागि हुन् कि मेला आयोजकको व्यापारिक गतिविधिका लागि भन्ने प्रश्नसमेत उठ्न थालेको छ।
गत वर्ष जनकपुरधामस्थित राजदेवी मन्दिर परिसरमा जडान गरिएको रोटेपिङको रड भाँचिएपछि ५६ जना श्रद्धालुको ज्यान जोखिममा परेको घटना सामान्य थिएन। नेपाली सेना र सशस्त्र प्रहरीले करिब पाँच घण्टाको कठिन प्रयासपछि उनीहरूको उद्धार गरेका थिए। उक्त घटनाले ठूला झुला सञ्चालनअघि प्राविधिक परीक्षण, संरचनाको मजबुती र आपत्कालीन उद्धारको तयारी कति आवश्यक हुन्छ भन्ने स्पष्ट पारेको थियो।
वीरगञ्जमा सञ्चालित मेलामा पनि ठूला रोटेपिङलगायतका मनोरञ्जनात्मक साधन जडान गरिएका छन्। तर ती उपकरणको प्राविधिक परीक्षण भएको छ कि छैन, सञ्चालनका लागि आवश्यक अनुमति लिइएको छ कि छैन, दुर्घटना बीमाको व्यवस्था गरिएको छ कि छैन र सुरक्षा मापदण्ड पालना गरिएको छ कि छैन भन्ने विषयमा स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक हुन आवश्यक छ।
मेलाका कारण स्थानीय स्थायी व्यापारीहरू प्रभावित भएको गुनासोसमेत उठेको छ। वर्षभरि पसल भाडा र कर तिरेर व्यवसाय सञ्चालन गर्ने व्यापारीहरूलाई बेवास्ता गर्दै अस्थायी स्टलमार्फत बाहिरबाट आएका व्यवसायीलाई व्यापार गर्ने अवसर दिइएको उनीहरूको भनाइ छ।
स्थानीय व्यवसायीको कारोबार प्रभावित हुने गरी सार्वजनिक सडक र फुटपाथमै व्यापारिक स्टल सञ्चालन गर्न दिइनु उचित हो कि होइन भन्ने विषयमा पनि सम्बन्धित निकायले ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ। मेला आयोजकको आर्थिक गतिविधि र स्थानीय व्यवसायीको हितबीच सन्तुलन कायम गर्नु आवश्यक छ।
गत वर्ष वीरगञ्जको गीतामन्दिर तथा घडिअर्वा क्षेत्रसँग सम्बन्धित हत्या घटनालाई स्मरण गर्दै स्थानीयवासीले यस वर्षको मेलामा शान्ति सुरक्षाप्रति थप सतर्कता अपनाउन माग गरेका छन्। उक्त घटनाको विस्तृत विवरण र मेलासँगको सम्बन्ध भने सम्बन्धित निकायबाट पुष्टि गरिनुपर्ने विषय हो। तर ठूलो भीड जम्मा हुने सार्वजनिक कार्यक्रममा सम्भावित आपराधिक गतिविधि रोक्न प्रहरी प्रशासनले पर्याप्त सुरक्षा व्यवस्था मिलाउनुपर्नेमा विवाद छैन।
