मुम्बई । आइतबार मुम्बईको जुहु क्षेत्रमा अभिनेता टाइगर श्राफमाथि गोली प्रहार भयो, तर उनी सकुशल उम्कन सफल भए।
यस घटनाले बलिउड हस्तीहरूलाई लक्षित गरी भएका गोली प्रहार र धम्कीको शृङ्खलाको याद ताजा गराएको छ।
विशेषगरी सन् १९९० र २००० को दशकको सुरुवातिर सङ्गठित आपराधिक समूहहरूले चलचित्रमा लगानी, कलाकार छनोट र वितरण अधिकारमा प्रभाव जमाउन यस्ता गतिविधि गर्थे।
मुम्बईको अन्डरवर्ल्ड र हिन्दी चलचित्र उद्योगबिचको सम्बन्ध सन् १९६० को दशकदेखि नै रहेको पाइन्छ। त्यसबेला हाजी मस्तानजस्ता डनहरू चलचित्रकर्मीहरूसँग घुलमिल हुने र वैकल्पिक लगानीकर्ताको रूपमा काम गर्ने गर्थे।
सन् १९८० को दशकको अन्त्य र १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा यो सम्बन्ध झनै जबर्जस्तीपूर्ण बन्न पुग्यो। आपराधिक समूहहरूले चलचित्र निर्माणमा लगानी गर्ने, विदेशको अधिकार माग्ने र कलाकार छनोटमा हस्तक्षेप गर्ने प्रयास गर्न थालेका थिए।
- सन् १९९० को दशकका आक्रमणहरू
सुरुवाती घटनाहरूमध्ये एउटा सन् १९९४ जुनमा चलचित्र निर्माता जावेद रियाज सिद्दिकीको हत्या थियो। मुम्बई प्रहरीको अपराध शाखाको अभिलेखमा आधारित मुम्बईको सङ्गठित अपराधसम्बन्धी एउटा अध्ययनले सिद्दिकीलाई आपराधिक हिंसाको तारो बनेका चलचित्रकर्मीहरूको सूचीमा राखेको छ। सोही सूचीमा सन् १९९४ जुलाईमा फिरोज सरफराज खान नामका निर्मातामाथि भएको आक्रमण पनि उल्लेख छ।
सन् १९९७ मार्च ७ मा निर्माता तथा निर्देशक मुकेश दुग्गलको अन्धेरीस्थित आफ्नै कार्यालयमा गोली हानी हत्या भयो। दुग्गलले ‘फतेह’, ‘साथी’ र ‘प्लेटफर्म’ जस्ता चलचित्र निर्माण गरेका थिए भने ‘गोपी किशन’ को निर्देशन गरेका थिए।
उनको सम्बन्ध प्रतिद्वन्द्वी आपराधिक सञ्जालका सदस्यहरूसँग रहेको खबर बाहिरिएको थियो। अनुसन्धानकर्ताहरूलाई उनको हत्या छोटा राजन र छोटा शकीलका सहयोगीहरूबिचको द्वन्द्वसँग जोडिएको आशङ्का थियो।
सन् १९९७ जुलाई ३१ मा ‘त्रिदेव’ र ‘गुप्त’ का निर्देशक राजीव राईमाथि ताडदेवस्थित उनको कार्यालयबाहिर आक्रमण भयो। उनका अङ्गरक्षकले जवाफी फायरिङ गरेपछि राई सकुशल बाँच्न सफल भए। आक्रमणकारीहरू अबु सलेमको गिरोहका भएको बताइएको थियो भने राईलाई गोली प्रहार हुनुअघि नै धम्की आएको बुझिएको थियो।
त्यसको दुई हप्ता नबित्दै सन् १९९७ अगस्ट १२ मा टी-सिरिजका संस्थापक तथा सङ्गीत निर्माता गुलशन कुमारको अन्धेरीस्थित एउटा मन्दिरबाहिर गोली हानी हत्या गरियो। उनको हत्या चलचित्र र सङ्गीत उद्योगमा अन्डरवर्ल्डको पहुँच देखाउने सबैभन्दा चर्चित घटनाहरूमध्ये एक बन्यो।
- मनमोहन शेट्टी र राकेश रोशन तारोमा
हिंसाको यो क्रम सन् १९९० को दशकको अन्त्यसम्मै जारी रह्यो। चलचित्र निर्माता तथा एडल्याब्सका संस्थापक मनमोहन शेट्टी सन् १९९९ डिसेम्बरमा आफ्नो ज्यान लिने प्रयासबाट बाँच्न सफल भए।
सन् २००३ मा इन्डिया टुडेले छापेको समाचार अनुसार सन् १९९९ डिसेम्बर २७ मा अबु सलेमका एक सुटरले उनलाई गोली हान्ने प्रयास गरेका थिए। त्यसपछि शेट्टी हतियारधारी गार्ड लिएर हिँड्न थाले र क्लोज सर्किट क्यामेरा (सीसीटीभी) मार्फत आगन्तुकहरूको निगरानी गर्न थाले।
सन् २००० जनवरी २१ मा अभिनेता, निर्देशक तथा निर्माता राकेश रोशनमाथि शान्ताक्रुज वेस्टस्थित उनको कार्यालयबाहिर गोली प्रहार भयो। उनका छोरा ऋतिक रोशनलाई स्थापित गराएको चलचित्र ‘कहो ना... प्यार है’ सफल भएको केही समयपछि नै यो घटना भएको थियो।
एउटा गोली उनको हातमा लागेको थियो भने अर्कोले छाती छोएर गएको थियो। उपचारपछि उनी निको भए।
पछिल्ला मिडिया अन्तर्वार्ताहरूमा रोशनले अन्डरवर्ल्ड आफ्ना सहयोगीहरूले लगानी गरेको चलचित्रमा ऋतिकले अभिनय गरोस् भन्ने चाहन्थ्यो भन्ने खुलासा गरेका थिए। तर आफूले उनीहरूको माग पूरा गर्न छोराको छायाङ्कनको मिति परिवर्तन गर्न अस्वीकार गरेको उनको भनाइ थियो। सन् २०२६ अप्रिलमा चलचित्र निर्माता राम गोपाल बर्माले पनि यस्तै दाबी गर्दै छोटा शकीलको सञ्जालले दिएको दबाब रोशनले नमानेपछि गोली प्रहार भएको बताएका थिए।
- एक अभिनेताको हत्या र निर्देशकलाई चेतावनी
सन् २००१ फेब्रुअरी १४ मा हिन्दी चलचित्रहरूमा सहायक भूमिकाका लागि चिनिएका अभिनेता तथा निर्माता दिनेश आनन्दको बोरिवलीस्थित नेसनल पार्कमा गोली हानी हत्या भयो। हत्या गरिएका मुकेश दुग्गलले निर्माण गरेका चलचित्रहरूमा आनन्दले बारम्बार अभिनय गरेका थिए।
सन् २००२ जुलाईमा ‘साजन’ का निर्देशक लरेन्स डिसुजा ओशिवारास्थित आफ्नो कार्यालयबाहिर भएको आक्रमणबाट जोगिए। दुई बन्दुकधारीले गोली चलाए पनि उनीहरूले सिधै डिसुजालाई ताकेका थिएनन्। एउटा गोली हावामा, अर्को गेटमा र तेस्रो गोली नजिकैको भवनको भित्तामा लागेको थियो।
प्रहरीको आशङ्का अनुसार चलचित्र उद्योगलाई एजाज लकडावाला गिरोहलाई फिरौती तिर्न तर्साउने उद्देश्यले उक्त आक्रमण गरिएको थियो। डिसुजालाई टेलिफोनमार्फत फिरौतीको माग आएको बुझिएको थियो।
- फरक चरण, तर आक्रमण निरन्तर
समयक्रमसँगै हिंसाको स्वरूप परिवर्तन भए पनि हालैका वर्षहरूमा गोली प्रहार र धम्कीका घटनाहरू फेरि चर्चामा आएका छन्।
सन् २०२४ अप्रिल १४ मा दुई मोटरसाइकल सवार आक्रमणकारीले बान्द्रास्थित सलमान खानको निवासबाहिर केही राउन्ड गोली चलाए। अभिनेता खानलाई भने कुनै चोटपटक लागेन। मुम्बई प्रहरीको दाबी अनुसार जेलमा रहेका ग्याङस्टर लरेन्स बिश्नोईको निर्देशनमा उक्त आक्रमण भएको थियो। प्रहरीले ६ जना अभियुक्तविरुद्ध महाराष्ट्र कन्ट्रोल अफ अर्गनाइज्ड क्राइम एक्ट (मकोका) अन्तर्गत आरोपपत्र दायर गरेको छ।
सन् २०२५ सेप्टेम्बरमा उत्तर प्रदेशको बरेलीस्थित अभिनेत्री दिशा पाटनीको पारिवारिक निवासबाहिर बन्दुकधारीहरूले गोली चलाए।
सन् २०२६ फेब्रुअरी १ मा बन्दुकधारीहरूले जुहुस्थित चलचित्र निर्माता रोहित शेट्टीको निवासमा गोली चलाए। अप्रिलमा मुम्बई प्रहरीले १७ जना अभियुक्तविरुद्ध आरोपपत्र दायर गर्दै लरेन्स बिश्नोई गिरोहसँग जोडिएको एउटा समूहले आफ्नो वर्चस्व स्थापित गर्न उक्त आक्रमण गरेको दाबी गरेको थियो। यद्यपि शेट्टीलाई नै निशाना बनाउनुको यकिन कारण भने स्पष्ट हुन सकेन।
आइतबार टाइगर श्राफमाथि भएको भनिएको गोली प्रहार यसै शृङ्खलाको पछिल्लो घटना हो।
