पिउने पानी जस्तो संवेदनशील वस्तुमा पटक-पटक फोहोर भेटिनु र उद्योग सञ्चालकले गैरजिम्मेवार अभिव्यक्ति दिनुले हाम्रो समाजमा व्यावसायिक नैतिकता कुन हदसम्म गिरेको छ भन्ने प्रष्ट पार्छ। बाराको प्रसौनीस्थित नेशनल पानी उद्योग (नेशनल वाटर कम्पनी) बाट उत्पादित बोतलको पानीमा फोहोर भेटिएको पछिल्लो घटनाले उपभोक्ताको भान्सासम्म पुग्ने पेय पदार्थको शुद्धतामाथि ठूलो प्रश्नचिह्न खडा गरिदिएको छ।
१. नाफाका लागि नागरिकको स्वास्थ्य दाउमा
बजारमा 'स्वच्छ र सुरक्षित' भनेर बेचिने पानीको सिलबन्द बोतलभित्र फोहोर देखिनु सामान्य प्राविधिक त्रुटि मात्र होइन, यो सिधै नागरिकको ज्यान लिने प्रयास सरह हो। दूषित पानीका कारण हैजा, टाइफाइड र झाडापखाला जस्ता महामारी फैलिने जोखिम रहन्छ। दुई वर्षअघि पनि बोतलभित्र माकुरा भेटिएपछि सिलबन्दी गरिएको सोही उद्योगले पुनः त्यस्तै गल्ती दोहोर्याउनुले देखाउँछ कि सञ्चालकलाई न त कानुनको डर छ, न त नागरिकको स्वास्थ्यप्रति कुनै संवेदनशीलता।
२. सञ्चालकको अहंकार र नियामकको मौनता
सबैभन्दा उदेकलाग्दो पक्ष त उद्योग सञ्चालक विजय यादवको 'जे मन लाग्छ त्यही गर्नुस्' भन्ने गैरजिम्मेवार भनाइ हो। उपभोक्ताले पैसा तिरेर रोग किन्ने परिस्थिति सिर्जना हुँदा पनि सञ्चालकले देखाएको यो अहंकारले राज्यको फितलो कानुनी संयन्त्रलाई गिज्याइरहेको छ। अर्कोतर्फ, खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभाग र स्थानीय प्रशासन यस्ता गम्भीर घटनामा मौन बस्नु वा झारा टार्ने गरी मात्र अनुगमन गर्नुले उनीहरूको कार्यक्षमतामाथि शंका उत्पन्न गराएको छ।
३. अनुगमन कि औपचारिकता मात्र?
बाराकै 'शुद्ध अमृत जल' लगायतका अन्य ब्रान्डमा पनि फोहोर भेटिनुले पानी उद्योगमा मौलाएको बेथितिको गहिराइ पुष्टि गर्छ। उद्योग सिलबन्दी गर्ने र केही समयपछि पुनः उही ढर्रामा चल्न दिने प्रक्रियाले समस्याको समाधान दिँदैन। जबसम्म दोषीमाथि कडा आर्थिक जरिवाना र सञ्चालकलाई फौजदारी कसुर अन्तर्गत कारबाही हुँदैन, तबसम्म यस्ता 'विष' बेच्ने उद्योगहरूको मनोबल गिरिरहने छैन।
सफा पानी पिउन पाउनु नागरिकको मौलिक अधिकार हो। नेशनल वाटर कम्पनी जस्ता पटक-पटक मापदण्ड मिच्ने उद्योगहरूको लाइसेन्स खारेज गरी बजारमा रहेका सबै ब्याचका पानी तत्काल फिर्ता गरिनुपर्छ। उपभोक्ताको आक्रोश सडकमा पोखिनु अगावै सम्बन्धित नियामक निकायले कडा कदम चालोस्। जनस्वास्थ्यसँग खेलबाड गर्ने अधिकार कसैलाई छैन, चाहे त्यो जतिसुकै पहुँचवाला उद्योगी किन नहोस्।
